‘జమీన్ రైతు’ వారపత్రిక
తెలుగు పత్రికా చరిత్రలో కొన్ని పత్రికలు కేవలం వార్తలను అందించే మాధ్యమాలుగా కాకుండా, ఒక సామాజిక ఉద్యమానికి ప్రతినిధులుగా, ప్రజల ఆకాంక్షలకు అక్షర రూపంగా నిలిచాయి. అలాంటి అరుదైన చరిత్ర కలిగిన వారపత్రికల్లో ‘జమీన్ రైతు’ ఒకటి. నెల్లూరు కేంద్రంగా వెలువడిన ఈ పత్రికకు దాదాపు శతాబ్ద కాలానికి చేరువైన ఘనమైన చరిత్ర ఉంది.‘జమీన్ రైతు’ అనే పేరులోనే పత్రిక లక్ష్యం దాగి ఉంది. ‘జమీన్’ అంటే భూమి, ‘రైతు’ అంటే ఆ భూమిని సాగు చేసే వాడు. జమీందారీ వ్యవస్థ ప్రభావంతో రైతులు, కౌలు రైతులు ఎదుర్కొన్న దోపిడీ, అన్యాయాలు, సామాజిక అసమానతలను వెలుగులోకి తీసుకురావాలనే సంకల్పంతో ఈ పత్రిక రూపుదిద్దుకుంది. వ్యవస్థాపకుడు నెల్లూరు వెంకట్రామానాయుడు., పత్రిక తన మాస్ట్హెడ్లో 1930ను స్థాపన సంవత్సరంగా చెబుతున్నది..ప్రారంభంలో ‘జమీందారీ రైతు’ పేరుతో ప్రారంభమై, అనంతరం ‘జమీన్ రైతు’గా మారినట్లు చారిత్రక ఆధారాలు సూచిస్తున్నాయి. జమీందారీ దోపిడీకి వ్యతిరేకంగా ప్రజల్లో చైతన్యం కల్పించడమే కాకుండా, నెల్లూరు ప్రాంతంలో ఉప్పు సత్యాగ్రహం వంటి స్వాతంత్ర్యోద్యమ పరిణామాలకు కూడా పత్రిక ప్రాధాన్యం ఇచ్చింది. అంటే పత్రికా రచనను కేవలం సమాచార ప్రసారంగా కాకుండా, ప్రజా చైతన్య సాధనంగా ఉపయోగించింది.స్వాతంత్ర్యోద్యమ కాలంలో స్వేచ్ఛాయుత పత్రికా రచన ఎంతటి సవాళ్లను ఎదుర్కొందో ‘జమీన్ రైతు’ చరిత్ర కూడా తెలియజేస్తుంది. 1941 ఫిబ్రవరి 15 నుంచి 17 వరకు బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం వెంకట్రామానాయుడు నివాసం, కార్యాలయంతో పాటు అప్పటి సంపాదకుడు చుండి జగన్నాథం నివాసాన్ని సోదా చేసినట్లు చారిత్రక రికార్డులు పేర్కొంటున్నాయి. రెండో ప్రపంచ యుద్ధ సమయంలో ఏర్పడిన ఆంక్షల నేపథ్యంలో 1942 సెప్టెంబరు 1న పత్రిక ప్రచురణను తాత్కాలికంగా నిలిపివేసి, అదే సంవత్సరం నవంబరు 20న తిరిగి ప్రారంభించింది.‘జమీన్ రైతు’ ప్రత్యేకత పల్లె జీవితాన్ని పత్రికా కేంద్రంగా మార్చడంలోనూ కనిపిస్తుంది. నగర రాజకీయాలకు మాత్రమే పరిమితం కాకుండా గ్రామీణ సమాజం, రైతు సమస్యలు, స్థానిక పరిణామాలు, ప్రజల కష్టనష్టాలకు ప్రాధాన్యం ఇవ్వడం ద్వారా జిల్లా పత్రికా రంగానికి ఒక ప్రత్యేక నమూనాను ఏర్పరచింది. పల్లెలను ప్రపంచానికి పరిచయం చేయాలన్న లక్ష్యంతో అది పనిచేసిందని పత్రిక చరిత్రపై వచ్చిన విశ్లేషణలు పేర్కొంటున్నాయి.కాలం మారింది. జమీందారీ వ్యవస్థ అంతరించింది. సాంకేతిక పరిజ్ఞానం పత్రికా రంగ స్వరూపాన్ని మార్చింది. అయినప్పటికీ ప్రజా సమస్యలను అక్షరబద్ధం చేయడం, గ్రామీణ సమాజానికి గొంతుకగా నిలవడం అనే పత్రికా విలువలు మారలేదు.ప్రెస్ రిజిస్ట్రార్ జనరల్ ఆఫ్ ఇండియా రికార్డుల ప్రకారం ‘జమీన్ రైతు’ తెలుగు వారపత్రికగా నెల్లూరు నుంచి నమోదై ఉంది. 1957లో దాని రిజిస్ట్రేషన్ నమోదైంది.దాదాపు శతాబ్దానికి చేరువైన ఈ ప్రయాణం ఒక పత్రిక మనుగడ కథ మాత్రమే కాదు; రైతు, పల్లె, ప్రజాస్వామ్యం, స్వేచ్ఛాయుత పత్రికా రచనలతో ముడిపడిన తెలుగు జర్నలిజం చరిత్రలో ఒక ముఖ్య అధ్యాయం. కాలం మారినా ప్రజల పక్షాన నిలిచే పత్రికకు చరిత్రలో స్థానం ఉంటుందనే సత్యానికి ‘జమీన్ రైతు’ ఒక సజీవ సాక్ష్యం.
----నందిరాజు రాధాకృష్ణ
